چندرسانه ای های تجربی (3)

چندرسانه ای های تجربی (3)

 

 

چندرسانه ای


همه بچه های مشتاق
بهار زند رضوی

 

«یک کودک، یک معلم ، یک مداد و یک کتاب می تواند دنیا را تغییر دهد.»

 

- از سخنرانی ملالی یوسف زای در سازمان ملل - 2013

هم اکنون سه میلیون مهاجر افغانی در ایران حضور دارند. یک سوم این جمعیت در سن تحصیل هستند. 350 هزار نفر از این جمعیت در سیستم رسمی آموزش و پرورش ایران پذیرفته شده­اند، اما نزدیک به 600 هزار نفر از این کودکان محروم از تحصیل­اند.

انجمن دوست داران کودک کرمان در سال 1384 مهد کودکی را با نام «مهد سبز» در کنار بازارچه مشتاق، جایی که کودکان زیادی مشغول به کار بودند، تاسیس کرد.همان سال  مهدسبز  میزبان 25 کودک مهاجر افغان شد که در کنار سایر کودکان آن منطقه خواهان ثبت نام در مهد بودند. بعد از گذشت یک سال از راه اندازی مهد سبز، انجمن با تعدادی از کودکان مهاجر افغانی رو به رو شد که با آنکه دوره پیش دبستان را گذرانده بودند، تمایل داشتند مجدداً دوره پیش دبستانی را در مهد سبز ثبت نام کنند؛ چرا که برای این کودکان امکان ورود به مقاطع بالاتر تحصیلی نبود. آن ها می خواستند عضو این مرکز باشند تا در خیابان رها نشوند. بدین شکل «مدرسه آزاد مشتاق» در سال 1386 برای کودکان بازمانده از تحصیل آغاز به کار کرد.

در حال حاضر 400 کودک در مرکز آزاد مشتاق حضور دارند. کودکانی که عمدتاً به دلیل نداشتن برگه قانونی اقامت والدین و یا فقر، ازحق حضور در نظام آموزشی محروم شده­اند و برای آموختن سواد خواندن و نوشتن بدون دریافت مدرک رسمی به این مرکز پیوسته اند.

ساختار اجرایی مرکز کاملا مشارکتی است و از یک هیئت مدیره شامل کلیه آموزش‌گران و کارکنان مرکز به همراه داوطلبان فعال تشکیل می شود. مجمع عمومی دانش آموزان برای حل و فصل مسائل درون مرکز و یا تعامل با محیط پیرامونی تشکیل می شود. این مرکز با بودجه اداره می­شود که بخش عمده آن حق عضویت مرکز است که درسال گذشتهبه طور متوسط 60 هزارتومان به ازای هر کودکبوده است. کودکان فاقد سرپرست و کودکان دختری که امکان دارد به خاطر هزینه، خانواده از ثبت نام آنان خودداریکند،  کمتر از نیمی از مبلغ را پرداخت می کنند. این مرکز بیش از هرچیز بر فعالیتهای داوطلبانه متکی است.

مدرسه آزاد مشتاق اکنون 6 ساله شده است. 32 کودک امسال پایان ششمین سال تحصیلی خود را در مرکز جشن گرفتند.

 

***

 

چندرسانه ای


سنجاب ها در خانه می میرند

لیلا مرگن

 

سنجاب ایرانی جزء گونه های منحصر به فرد ایران است. در سال های اخیر، تب نگهداری از این جونده به عنوان «حیوان خانگی» در کشور بالا گرفته است. همه ساله در فصل بهار شاهد قاچاق و فروش این حیوان بوسیله دلال حیوانات با قیمت هایی متفاوت، هستیم. این روند سبب شده جنگل های بلوط زاگرس خالی از وجود سنجاب ها شود و عده ای سودجو این حیوان را صید کرده و به فروش رسانند.

زیستگاه اصلی سنجاب، جنگل های بلوط غرب است. این حیوان غذای خود را ذخیره کرده و در زمستان، از این غذای ذخیره شده استفاده می کند. تحقیقات نشان می دهد عمل ذخیره سازی بذر بلوط بوسیله سنجاب ها فقط برای تامین غذای زمستان آنها نیست. بلکه این جونده در راستای کمک به رشد درختان جدید بلوط برای تامین غذای نسل آینده خود، اقدام به ذخیره سازی بذر بلوط ها کرده و از برخی از این ذخایر، هیچ گاه استفاده نمی کند، و با این روش، کمک بزرگی به زادآوری درختان بلوط در جنگل ها می کند.

سنجاب ایرانی جونده ای است که همواره زیستگاهش در معرض تهدید و دست اندازی انسان قرار داشته است. جمع آوری بذر درختان بلوط برای تعلیف دام ها و شخم زیر آشکوب جنگل های بلوط برای کشت گیاهان زراعی سبب شده سنجاب ها نیازهای غذایی خود را با حمله به مزارع واقع در زیستگاهشان، تامین کنند. مردم غرب ایران سنجاب را موجودی مزاحم دانسته و با شکار این حیوان و حذف آن، محصولات زراعی خود را حفظ می کنند. اما بالا گرفتن تب نگهداری از سنجاب به عنوان حیوان خانگی سبب شده صید زنده سنجاب، به منبع درآمدی مطمئن برای ساکنان غرب کشور تبدیل شود.

سنجاب ایرانی با احساس خطر در محیط طبیعی خود، به لانه پناه می برد. این مسئله سبب می شود شکارچیان به راحتی لانه اش را شناسایی کرده و در فصل تولید مثل، بچه های سنجاب را در هر سنی شکار کرده و به تهران منتقل کنند. در نتیجه می توان حتی زمانی که بچه های سنجاب هنوز چشم و گوش باز نکرده اند، آنها را در بازار خریداری کرد.

اما سنجاب حیوان خانگی نیست. برای اهلی کردن یا با اصطلاح دستی کردن این حیوان، از روش های عجیبی استفاده می شود. در زمانی که سنجاب ها در سنین پایین قرار دارند، سر حیوان تا سر حد مرگ و خفگی در آب فرو برده و نگه داشته می شود. استفاده از قلاده یکی دیگر از روش های اهلی کردن سنجاب است که به دلیل مقاومت حیوان در برابر آن، زخم های متعددی در بدنش ایجاد می کند. شکارچیان بر این باورند که سنجاب های بالغ تربیت پذیر نیستند. در نتیجه از گوشت این گروه از سنجاب ها که به دام شکارچیان می افتند، به عنوان غذایی لذیذ استفاده می شود.

سنجاب ها هیچ گاه اهلی نمی شوند. گزیده شدن دست، خاطره مشترک بسیاری از افرادی است که اقدام به نگهداری سنجاب در منزل می کنند. از آنجا که سنجاب ها همواره در حال تعیین قلمرو هستند، دیده شده که با ورود یک فرد جدید به منزل صاحب سنجاب، این حیوان مجددا قلمرو خود را تعیین کرده و برای اینکه اثری از خود برای تعیین محدوده قلمرو به جای بگذارد، سیم های برق را می جوند. این رفتار سنجاب که در محیط طبیعی خود برایش مخاطره ای ندارد، در منزل افراد، زمینه اتصال سیم های برق، مرگ حیوان و ایجاد خسارت برای صاحب خانه را فراهم می کند.

سنجاب ها حیوانات بسیار حساسی بوده و ضربان قلب آنها در دستان انسان به شدت بالا می‌رود. در برخی موارد افزایش ضربان قلب منجر به ایست قلبی حیوان می شود. سنجاب‌ها در قفس زاد و ولد نمی‌کنند در نتیجه نگهداری از آنها در قفس، نسل آنها را با خطر انقراض مواجه می‌کند. از سوی دیگر سنجاب‌های دست آموز شده به هیچ‌وجه قادر به زندگی در طبیعت و بازگشت به دامان آن نیستند. اما متاسفانه برخی افراد که از نگهداری این حیوان خسته شده اند، بدون انجام مطالعه کافی، حیوان را در پارک های جنگلی بزرگ تهران نظیر چیتگر یا لویزان رها کرده اند. در حال حاضر جمعیت این جونده به دلیل نبود شکارچی طبیعی در تهران، به آفتی برای این پارک ها یا باغ گیاه‌شناسی ملی ایران به عنوان بزرگترین ذخیره گاه ژنتیکی کشور تبدیل شده است.

فراموش نکنید که نگهداری از سنجاب ها در منازل، فقط زمینه انقراض نسل این حیوان در طبیعت را فراهم می کند.