کد مطلب:3572
زمان انتشار:سه شنبه 14 شهریور 1391 - 13:10:21
تاریخ اجتماعی‌‌ رسانه‌ها از گوتنبرگ‌ تا‌ اینترنت
تاریخ اجتماعی‌‌ رسانه‌ها؛ از گوتنبرگ‌ تا‌ اینترنت
ترجمه‌ يك كتاب جديد

تاریخ اجتماعی‌‌ رسانه‌ها از گوتنبرگ‌ تا‌ اینترنت

دانش ارتباطات - کتاب «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها؛ از گوتنبرگ تا اینترنت» نوشته ایسا بریگز و پیتر بِرک و ترجمه دکتر حسن نمک‌دوست تهرانی توسط انتشارات همشهری منتشر شد.

 

در مقدمه مترجم درباره این کتاب، آمده است: «کتاب، دوران آغاز مدرن و اختراع حروف متحرک چاپی و انتشار کتاب‌های چاپی تا پیدایش روزنامه، پست، تلگراف، عکاسی، سینما، تلفن، رادیو، تلویزیون، ماهواره و اینترنت را در بر می‌گیرد؛ رسانه‌هایی که درون مرزهای جغرافیایی و در تعامل با جامعه بلافصل خود متولد شده‌اند و در وهله نخست باید در چنین بستری مطالعه شوند، به سرعت مرزها را در می‌نوردند و خصلت و کارکردی جهانی می‌یابند. روی‌کرد فراگیر نویسندگان کتاب به مفهوم وسایل ارتباطی، حمل‌ونقل را هم شامل می‌شود و از همین رو کنش متقابل انسان‌ها و جامعه‌ها با راه‌ها، راه‌آهن‌ها و آبراهه‌ها و وسایلی هم‌چون کالسکه، قطار، دوچرخه، بالن، کشتی، هواپیما، اتومبیل، زیردریایی و موشک نیز در کتاب کاویده شده است.»

این کتاب در 657 صفحه و با قیمت 15000 تومان منتشر شده است.

 

[ دانلود فصل اول کتاب - حجم 915K - فرمت PDF ]

 

فهرست:

  • مقدمه مترجم  
  • مقدمه نویسندگان  
  • فصل اول: درآمد   
  • فصل دوم: انقلاب چاپ در گستره تاریخ      
  • فصل سوم: رسانه‌ها و گسترۀ همگانی در اروپای آغازِ مدرن   
  • فصل چهارم: فناوری‌ها و انقلاب‌ها     
  • فصل پنجم: فرایندها و نقش‌های نو  
  • فصل ششم: اطلاعات، آموزش و سرگرمی  
  • فصل هفتم: هم‌گرایی     
  • فصل هشتم: چم و خم فضای سایبر  
  • یادداشت‌های فصل1         
  • یادداشت‌های فصل 2     
  • یادداشت‌های فصل 3      
  • یادداشت‌های فصل 4        
  • یادداشت‌های فصل5        
  • یادداشت‌های فصل 6         
  • یادداشت‌های فصل 7          
  • یادداشت‌های فصل 8        
  • سال‌شمار     
  • برای مطالعه بیشتر      
  • نمایه موضوعی   
  • نمایه نام‌ها      
  • نمایه مطبوعات و سازمان‌ها           

 

مقدمه مترجم

دکتر نمک دوست

برقراری ارتباط مختص انسان نیست و موجودات دیگر کم و بیش به شیوه‌ها و شکل‌های گوناگون با یک‌دیگر ارتباط برقرار می‌کنند، اما انسان را به دو دلیل «موجود ارتباط‌گر» دانسته‌اند:

نخست، تنوع بی‌پایان شکل‌های ارتباطی. افزون بر کاربرد زبان و بهره‌گیری از نظام نمادها، که برخی اندیش‌مندان، فرهنگ را به آن معنا می‌کنند و حیات جامعه‌ها را بی آن میسر نمی‌دانند، هرکنش انسان در بردارنده پیام و معنایی و دارای وجهی ارتباطی نیز هست؛ از بستن یک پنجره تا مشتی گره کرده و از بنا کردن تخت‌جمشید تا ساخت یک رایانه.

دوم، تنها انسان است که می‌تواند یک کنش ارتباطی واحد را، بسته به موقعیت‌ها و بافت‌های مختلف، به شکل‌های گوناگون معنا و تفسیر کند. خندخند، شکرخند، نیش‌خند، پوزخند، تلخند، زهرخند و ... نشان‌دهندۀ تفسیرها و تأویل‌های گوناگون از یک کنش ارتباطی یعنی‌ خندیدن هستند.

اما دلیل سومی نیز وجود دارد. انسان یگانه موجودی است که از رسانه‌ها برای برقراری ارتباط، در مقیاس‌های محلی، ملی و جهانی، بهره می‌گیرد، چندان که تاریخ نوین جامعه‌ها و تمدن انسانی را به‌هیچ‌وجه نمی‌توان بدون حضور رسانه‌ها درک و فهم کرد. جذابیت و شورانگیزی کتاب حاضر نیز از همین روست. ایسا بریگز و پیتر بِرک،‌ دو مورخ سرشناسِ رسانه‌ها، در کتاب خود به روشنی و دقت تمام نشان می‌دهند که رسانه‌ها درهم‌آمیخته و سرشته وجوه گوناگون حیات اجتماعی‌‌اند، چندان که دگرگونی این، بدون تحول آن و فهم یکی بدون شناخت دیگری امکان‌پذیر نیست.

شیرینی کتاب وجه دیگری هم دارد. داستان رسانه‌ها، از هر دو منظر اجتماعی و فن‌شناختی، بیان‌گر تلاش انسان‌ها برای کسب آگاهی بیش‌تر و به اشتراک گذاشتن آن نیز هست. همین تلاش است که راه را برای گشایش فضای ارتباطی و افزایش فرصت‌های رسانه‌‌ای هموار می‌کند و به رسانه‌ها امکان می‌دهد به گسترش آزادی اندیشه و بیان و پیش‌رفت جامعه‌ها یاری برسانند. نویسندگان کتاب چندبار به این موضوع می‌پردازند که توسعه رسانه‌ها کهنه‌اندیشان را بر سر یک دوراهی گرفتار می‌کند: نه می‌توان مانع توسعۀ رسانه‌ها شد و نه این ‌ممانعت سودی در پی دارد. در واقع، هر مانعی جامعه را آگاه‌ می‌کند که چیزی برای خواندن، دیدن و شنیدن وجود دارد و همین آگاهی، خود منشاء جست‌وجو و کشف ایده‌ها و اندیشه‌های تازه‌ می‌شود.

کتاب، دوران آغاز مدرن و اختراع حروف متحرک چاپی و انتشار کتاب‌های چاپی تا پیدایش روزنامه، پست، تلگراف، عکاسی، سینما،‌ تلفن، رادیو، تلویزیون، ماه‌واره و اینترنت را در بر می‌گیرد؛ رسانه‌هایی که درون مرزهای جغرافیایی و در تعامل با جامعه بلافصل خود متولد شده‌اند و در وهله نخست باید در چنین بستری مطالعه شوند، به سرعت مرزها را در می‌نوردند و خصلت و کارکردی جهانی می‌یابند. روی‌کرد فراگیر نویسندگان کتاب به مفهوم وسایل ارتباطی، حمل‌ونقل را هم شامل می‌شود و از همین رو کنش متقابل انسان‌ها و جامعه‌ها با راه‌ها، راه‌آهن‌ها و آب‌راهه‌ها و وسایلی هم‌چون کالسکه، قطار، دوچرخه، بالن، کشتی، هواپیما، اتومبیل، زیردریایی و موشک نیز درکتاب کاویده شده است.

تاریخ اجتماعی رسانه‌ها در واقع تاریخ مردمی رسانه‌ها نیز هست. نکته قابل تأمل در این تأکید، مقایسه پدیداریِ رسانه‌ها در غرب با کشورهایی مانند کشور ماست. در جهان غرب، دست‌کم در 300 سال گذشته، رسانه‌ها را، اغلب، مردم متولد کرده‌اند و لاجرم رسانه‌ها به لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در پیوند تنگاتنگ با زندگی مردمان،‌ و نه صرفاً وابسته به دولت، بوده‌اند. اگر مشارکتی بوده است، و نیز منازعه‌ای، می‌توان نقش دولت و مردم ـ‌دانش‌مند، سرمایه‌گذار، پیام‌آفرین یا مخاطب‌ـ را تؤامان دید، اما در کشورهایی همانند کشور ما به طور معمول دولت، واردکننده، مالک، مدیر و پیام‌آفرین اصلی رسانه‌ها بوده و اجازه مشارکت در تولید محتوا و مصرف رسانه‌ها را به مردم داده و یا از آن‌ها ستانده است. توجه به همین تفاوت تا حدودی توضیح می‌دهد که چرا رسانه‌ها در کشور ما نقش اجتماعی خود را چنان که باید ایفا نمی‌کنند.

درباره ترجمه کتاب اشاره به چند نکته اهمیت دارد:

گرچه نام این‌کتاب در اصل «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها»ست، اما در آن، جز چند اشارۀ گذرا، توجهی به تاریخ رسانه‌ها در شرق نشده است. از همین رو مترجم به‌تر می‌دانست که عنوان فارسی آن را «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها در غرب» در نظر بگیرد و فقط به دلیل رعایت امانت به‌عنوان مورد نظر نویسندگان کتاب وفادار ماند.

ترجمه کتاب براساس ویراست دوم آن (سال 2005) آماده چاپ بود که ویراست سوم «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها» منتشر شد (2009 و توزیع 2010). در ویراست جدید، دو فصل چهارم و هشتم کتاب به‌کلی بازنویسی شده و فصل‌های پنجم، ششم و هفتم نیز تغییراتی یافته‌اند. از همین رو مترجم فصل‌های چهارم و هشتم را بار دیگر ترجمه کرد تا تازه‌ترین افزوده‌های نویسندگان نیز در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد، به خصوص‌که قرار است دانش‌جویان ارتباطات بیش‌ترین بهره را از کتاب بگیرند. البته کوشش مترجم آن بود که موضوع‌های درخور توجه ویراست دوم را که در سومین ویراست حذف شده‌اند در توضیح‌های آخر کتاب بگنجاند. تغییرها در سه فصل دیگر بنیادی نبودند. به همین دلیل از بازترجمه فصول پنجم، ‌ششم و هفتم صرف‌نظر شد، اما تلاش شد برخی نکته‌های تازه این سه فصل به آخر کتاب منتقل شوند. بنابراین نسخه فارسیِ موجود در حقیقت آمیزه‌ای از دو ویراست‌ دوم و سوم  کتاب «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها»ست. وظیفه خود می‌دانم از انتشارات همشهری که با وجود آماده بودن ترجمه ویراست دوم، از انتشار آن خودداری و فرایند فنی کار را تکرار کرد، سپاس‌گزاری کنم. 

کتاب دورۀ تاریخیِ طولانی را در برگرفته و در آن به رسانه‌ها و موضوع‌های گوناگون با ایجاز و فشردگی پرداخته شده است. رعایت ایجاز گاه سبب شده که در برخی موارد، جمله‌ها و عبارت‌های نویسندگان منفصل به نظر برسند، به همین دلیل مترجم کوشیده است با به‌کار بردن واژه‌ها، عبارت‌ها و جمله‌ها و یا تقطیع‌ها و سجاوندی‌هایی فهم متن را برای مخاطب فارسی‌زبان آسان کند. این فرازها اندک هستند، اما وجود دارند و مسؤولیت درستی‌شان برعهده مترجم است.

هم‌چنین روندها، روی‌دادها، موضوع‌ها و نام‌های مطرح در کتاب، به‌طور معمول برای مردم آن دیار آشنایند، اما شماری از آن‌ها برای مخاطبان ایرانی ناآشنا هستند یا کم‌تر آشنا. عکس‌ها و پی‌نوشت‌های فراوان و مفصل کتاب برای برطرف کردن این کاستی به ترجمه افزوده شده‌اند.

«فرهنگ مصاحب» و «دانش‌نامه ایران» از جمله منابعی بوده‌اند که مترجم برای نگارش توضیح‌های پایان کتاب به آن‌ها مراجعه کرده‌است، ‌اما بیش‌ترین سهم، از آنِ اینترنت است؛ رسانه رسانه‌ها که کماکان در کار شگفت‌زده کردن انسان‌هاست.    

در ترجمۀ این کتاب از دانش عمیق و تجربۀ آقایان عبدالحسین آذرنگ و محمد قائد بهره گرفته‌ام. مهم‌تر این‌که انجام کار بدون راه‌نمایی‌ها و دقت‌نظرهای فراوان خانم شهرزاد مشاور و آقایان مسعود خرسند، برمک بهره‌مند و یونس شکرخواه میسر نبود. تولید فرهنگی کتاب را آقای آرش آذرنگ و تولید فنی کتاب را خانم اعظم فراهانی برعهده داشتند. خانم طاهره رحیمی و آقایان امین خرمی و علیرضا کتابدار نیز در بخش‌های مختلف مترجم را یاری داده‌اند. از همه این دوستان صمیمانه سپاسگزارم. البته نقصان‌های کار، طبعاً برعهده مترجم است. 

و نکتۀ آخر. کتاب حاضر می‌تواند تحول تؤامان رسانه‌ها و جامعه‌ها در غرب را تا حدود زیادی برای دانش‌جویان و دانش‌پژوهان ارتباطات و رسانه‌های کشورمان روشن و نبود منبعی دست‌ اول و روزآمد را در این زمینه جبران کند، اما گام بلند و البته دشوار در این عرصه، نگارش تاریخ اجتماعی رسانه‌های ایران است. امید آن‌که گروهی از دانش‌پژوهان جوان، نوآور و کوشا در حوزۀ ارتباطات و رسانه‌ها به نوشتن چنین تاریخی همت بگمارند.

 

 

 

کد مطلب:3572
تاریخ درج مطلب:سه شنبه 14 شهریور 1391 - 13:10:21
نظرات [11 ]
شادمانی دوشنبه 31 فروردین 1394 - 22:09:58
سلام کتاب بسیار عالی و خوبی است و بسیار روان ترجمه شده.تشکر از جناب دکتر نمکدوست
حسن نمك‌دوست تهراني چهارشنبه 29 آذر 1391 - 15:51:26
برای دسترسی به فایل ترجمه فصل های 4 و 8 ویراست دوم کتاب تاریخ اجتماعی رسانه ها (2005) به این آدرس مراجعه کنید: http://hamshahripub.ir/news-16396.aspx
حسن نمك‌دوست تهراني  چهارشنبه 29 آذر 1391 - 15:26:12
آقاي حسيني، باز هم از لطف شما سپاسگزارم. از مدير محترم انتشارات همشهري خواهش كردم فصل‌هاي چهارم و هشتم ويراست دوم كتاب (2005) – در قالب پي‌دي‌اف - روي وب‌سايت انتشارات همشهري قرار بگیرد. خوشبختانه ایشان هم موافقت کردند. به اين ترتيب علاقه‌مندان كتاب مي‌توانند به اين دو فصل مراجعه كنند./ در عين حال خدمت شما و دوستان توضيح مي‌دهم: هم‌چنان‌كه در مقدمه كتاب نوشته‌ام ابتدا كاري را كه شما گفته‌ايد انجام دادم. يعني ويراست دوم كتاب را به طور کامل ترجمه كردم؛ چون آن زمان، ويراست سومي در كار نبود. وقتي كار ترجمه و آماده‌سازي كتاب براي انتشار پايان يافت، يعني زماني كه كتاب صفحه‌بندي هم شده بود با خبر شدم كه ويراست سوم كتاب منتشر شده. بعضي از دوستان همان موقع هم پيشنهاد كردند كه بهتر است ويراست دوم را منتشر كنم. اما ترجيح دادم ويراست سوم را ببينم و بعد تصميم بگيرم. موضوع را با انتشارات همشهري درميان گذاشتم و دوستان هم، با وجود آنكه كار آماده انتشار بود، پذيرفتند. در ويراست سوم كتاب دو فصل 4 و 8 ، به‌خصوص فصل 4 بازنويسي شده است. يعني فصل 4 در ويراست دوم 12 صفحه و در ويراست سوم 30 صفحه است؛ درواقع، بخش قابل ملاحظه‌اي از آن 12 صفحه قبلي به‌اضافه 18 صفحه جديد. در فصل هشتم اختلاف تا به اين حد زياد نبود. با وجود اين من هر دو فصل را از نو ترجمه كردم. البته سعي كردم، موضوع‌هاي درخور توجه براي مخاطب ايراني را كه در فصل‌هاي 4 و 8 ويراست دوم وجود داشتند و در ويراست سوم حذف شده بودند به توضيح‌هاي انتهاي كتاب منتقل كنم كه ملاحظه مي‌فرماييد. در عين حال برخي نكته‌هاي ويراست سوم در فصول ديگر را هم به انتهاي كتاب منتقل كردم./ اگر آن دو فصل را ملاحظه بفرماييد احتمالا تأييد خواهيد فرمود كه به «تركيب كتاب» دست نزده‌ام و «در کتاب دیگری بدون اجازه‌ی نویسنده‌ی آن دست» نبرده‌ام. من نه فصلي اضافه و یا حذف كرده‌ام و نه فصلی را پس و پيش. در عين حال در هيچ‌يك از جمله‌هاي نويسندگان كتاب يعني ايسا بريگز و پيتر برك دست نبرده‌ام.هر كدام از اين عبارت‌ها معناي مشخصي دارد./ هدف من هم اين بود كه منبعي تا حد امکان جامع و روزآمد دربارة تاريخ رسانه‌ها را به‌دقت تمام و به زبان آدميزاد، ترجمه و در اختيار مخاطبان ايراني قرار بدهم. از شما چه پنهان اگر براي اين‌كار لازم بود فصل‌هاي 10 كتاب را هم در كنار هم قرار دهم، اين كار را مي‌كردم و البته مي‌گفتم كه هر فصل متعلق به كدام نويسنده است. البته چه بسا در آن صورت هم كساني به حق مي‌پرسيدند آيا از تك‌تك آن 10 نويسنده احتمالي درباره اینکه نامشان کنار یکدیگر بیاید اجازه گرفته‌ام یا نه./ برقرار و سربلند باشید.
رضا محسنی چهارشنبه 29 آذر 1391 - 10:33:52
به نظر من، آقاي حسيني شما کمی سخت گرفته ‌ايد. يعني آيا همه ما فقط كتاب ‌هاي ترجمه‌ اي را مي‌خوانيم كه كپي‌ رايت آن رعايت شده، فيلم‌ هايی را تماشا مي‌كنيم كه كپي‌ رايتش را داده ‌ايم و از نرم‌افزارهايي استفاده مي ‌كنيم كه قفل ‌شكسته نيستند؟؟ همان‌طور كه خودتان نوشته‌‌ ايد موضوع كپي ‌رايت در كشور ما مسأله‌ اي است كه بايد در سطح كلان تكليفش روشن شود. به نظر من اتفاقا يكي از بحث‌ هايي كه همه ما ارتباطي‌ ها بايد دنبال آن باشيم روشن كردن موضوع كپي‌ رايت در ايران است. اين بحث موافق و مخالف خودش را دارد و موضوع اخلاق به‌هيچ وجه تنها جنبه آن نيست. در چنين وضعيتي مترجم ديده دو فصل از كتابي را كه ترجمه كرده، در چاپ بعدی توسط نويسندگان کتاب به روز شده، بنابراین مجددا فصل های جدید را ترجمه کرده و در کار نهایی آورده است. نمی شود ایراد گرفت که چرا از آن ‌ها اجازه نگرفته. به همين خاطر فكر مي‌كنم شما هم کمی سخت گرفته‌ايد.
مرجان دوشنبه 27 آذر 1391 - 19:54:23
از کتاب‌های منتشرشده‌ امسال، تنها دو کتاب «تاریخ اجتماعی رسانه‌ها» و «مبانی جامعه‌شناسی ارتباطات» نوشته‌ ریتر شوتس بود که از خواندن‌شان واقعاً لذت بردم و یاد گرفتم. سپاس‌ از دکتر حسن نمکدوست و دکتر کرامت راسخ به‌خاطر ترجمه‌های خوب‌شان.
علی حسینی دوشنبه 27 آذر 1391 - 19:41:37
منظورم این است که یا کتاب را بر اساس ویرایش 2005 ترجمه می‌کردید و یا بر اساس ویرایش 2009. درست است که در ایران کپی‌رایت رعایت نمی‌شود اما حداقل از لحاظ حقوق معنوی و نیز اخلاقی درست نیست که در کتاب دیگری بدون اجازه‌ی نویسنده‌ی آن دست ببریم و مثلاً چند فصل از ویرایش جدید و چند فصل از ویرایش قبلِ کتاب را با هم ترکیب کنیم. البته، بگذریم که هیچ‌کدام از این مسائل در ایران رعایت نمی‌شود... دکتر نمک‌دوست عزیز، یک انتقاد دیگر هم داشتم که البته به ناشر کتاب برمی‌گردد، صحافی کتاب من با یک‌بار خواندن از هم باز شد. این کتاب آن‌قدر جذاب و خواندنی‌ست که باید بارها و بارها خوانده شود، واقعاً حیف نیست...
حسن نمك‌دوست تهراني دوشنبه 27 آذر 1391 - 15:58:04
جناب آقاي علي حسيني،‌از لطف شما ممنون هستم. بسيار سپاسگزار مي‌شوم بفرماييد مقصود جناب‌عالي از اين عبارت كه «انتظار داشتم به ترکیب کتاب دست نمی‌زدند» چيست؟
علی حسینی پنجشنبه 23 آذر 1391 - 01:10:07
تبریک می‌گم به جناب نمک‌دوست به‌خاطر ترجمه خوب‌شون. من کتاب رو کامل خوندم و بسیار لذت بردم، اما از انسان اخلاق‌گرایی مثل دکتر نمک‌دوست انتظار داشتم که به ترکیب کتاب دست نمی‌زدند و یا حداقل برای این کار از نویسنده‌های کتاب اجازه می‌گرفتند.
امیرمحمود ملت خواه چهارشنبه 22 شهریور 1391 - 11:34:51
مسلما علاقه مندان بهره های زیادی از این کتاب خواهند برد. درود بر مترجم گرانقدر آن.
بدون نام سه شنبه 14 شهریور 1391 - 19:57:05
بسیار عالیییییی...
ياس سه شنبه 14 شهریور 1391 - 14:12:36
بسيار مبارك باشه و خسته نباشيد
فرم ارسال نظر

نام (اختیاری)

پست الکترونیک (اختیاری)  

آدرس وب سایت یا وبلاگ

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را در باکس مقابل وارد نمایید:

 = 7-2